Borja está enfermo – Borja jest chory. Tryb rozkazujący i czasowniki nieregularne w hiszpańskim

 

Dziś poznasz kilka przydatnych hiszpańskich zwrotów związanych ze zdrowiem i wizytą u lekarza. W dialogu pojawia się także tryb rozkazujący oraz nowe hiszpańskie czasowniki nieregularne. Jak powiedzieć „boli mnie głowa” po hiszpańsku, jak rozmawiać z lekarzem? Za chwilę wszystko będzie jasne – posłuchaj nagrania i zwróć uwagę na nowe hiszpańskie słówka.

Borja no se encuentra bien. Va a un hospital, para ver un médico. Después de esperar en la cola, Borja entra en el despacho del médico:
– Buenos días, doctor.
– Buenos días, muchacho. ¿Cúal es tu problema?
– Me duele la cabeza y el estómago.
– Entiendo. ¿Te duele algo más?
– No.
– ¿No te duele la garganta ni los músculos?
– No, señor.
– Abre la boca y di „aaaaaaa”.
– Aaaaaa.
– Bien. Dime muchacho: ¿Fuiste de fiesta anoche?
– Sí.
– ¿Y qué bebiste?
– Lo que siempre. Unas copas de vodka con zumo de naranjas.
– Ya sé por qué te encuentras mal hoy.
– ¿Por qué, señor?
– Porque tienes resaca.

Wyświetl tłumaczenie
Lekcja dwunasta:
– Dzień dobry doktorze.

– Dzień dobry chłopcze. Jaki masz problem?

– Bolała mnie głowa i brzuch.

– Rozumiem. Czy coś jeszcze Cię boli?

– NIE.

– Nie boli Cię gardło i mięśnie?

– Nie proszę pana.

– Otwórz usta i powiedz „aaaaaaa”.

– Aaaaa.

– Dobry. Powiedz mi chłopcze: Byłeś wczoraj wieczorem na imprezie?

– Tak.

– A co piłeś?

– Co zawsze. Kilka szklanek wódki z sokiem pomarańczowym.

– Wiem dlaczego czujesz się dzisiaj źle.

– Dlaczego panie?

– Bo masz kaca.

Słówka:

  • encontrarse – czuć się
  • bien – dobrze
  • un hospital – szpital
  • para – tu: żeby
  • ver un médico – zobaczyć się z lekarzem
  • después de – po
  • esperar – czekać
  • una cola – kolejka (po coś)
  • entrar – wchodzić
  • un despacho – gabinet
  • un muchacho – chłopiec
  • cúal – który, jaki
  • un problema – problem
  • doler – boleć
  • una cabeza – głowa
  • un estómago – żołądek
  • entender – rozumieć
  • algo – coś
  • más – więcej
  • la garganta – gardło
  • los musculos – mięśnie
  • abre – otwórz
  • la boca – usta, buzia
  • di – powiedz
  • bien – dobrze
  • dime – powiedz mi
  • fuiste – poszedłeś
  • ir de fiesta – wyjść się pobawić
  • anoche – wczoraj wieczorem
  • siempre – zawsze
  • una copa – drink
  • el vodka – wódka
  • el zumo – sok
  • la naranja – pomarańcza
  • sentirse – czuć się
  • ¿por qué? – dlaczego?
  • porque – dlatego, ponieważ
  • mal – źle
  • hoy – dziś
  • tienes – masz
  • la resaca – kac

Jak powiedzieć „boli mnie” po hiszpańsku?

„Boli mnie” to po hiszpańsku „doler”. Tego czasownika używa się tak samo, jak w języku polskim. Przy odmianie zwróć uwagę nie na liczbę i osobę podmiotu, ale na liczbę części ciała, o której mówisz.

Przykłady:
Me duele la cabeza – Boli mnie głowa (głowa – liczba pojedyncza)
Me duelen los musculos – Bolą mnie mięśnie (mięśnie – liczba mnoga)
Te duelen los pies – Bolą Cię stopy (stopy – liczba mnoga)

Odmiana czasownika „doler” w hiszpańskim jest w praktyce dość prosta – najczęściej używa się formy „duele” (jeśli mówimy o części ciała w liczie pojedynczej) lub „duelen” (jeśli mówimy o częściach ciała w liczbie mnogiej, np. nogach czy mięśniach).

Tryb rozkazujący w hiszpańskim

W dialogu lekarz każe pacjentowi otworzyć usta i powiedzieć “aaa”. Używa w tym celu trybu rozkazującego. W hiszpańskim tworzy się go poprzez zamianę końcówki czasownika (-er, -ar, -ir) na inną:

    • w I koniugacji: -a w liczbie pojedynczej, -ad w liczbie mnogiej;
    • w II koniugacji: -e w liczbie pojedynczej, -ed w liczbie mnogiej;
    • w III koniugacji: -e w liczbie pojedynczej, -id w liczbie mnogiej.

Przykłady:

I koniugacja – „fumar”:

    • ¡Fuma! – niech palę (takiej formy rzadko używa się w praktyce), pal, niech pali;
    • ¡Fumad! – palmy, palcie, niech palą.

II koniugacja – „beber””

    • ¡Bebe! – niech piję, pij, niech pije;
    • ¡Bebed! – pijmy, pijcie, niech piją.

III koniugacja – „vivir”:

    • ¡Vive! – niech żyję, żyj, niech żyje;
    • ¡Vivid! – żyjmy, żyjcie, niech żyją.

Odmiana czasowników nieregularnych: „ir”, „tener”, „encontrarse”

W dialogu pojawiają się trzy nowe czasowniki nieregularne po hiszpańsku. Nieregularne, czyli takie, które nie odmieniają się według wzorca I, II lub III koniugacji. Nie ma innego wyboru, jak po prostu nauczyć się odmiany czasowników nieregularnych na pamięć. Na szczęście w hiszpańskim nie ma ich dużo!

Odmiana czasownika „ir” w czasie Pretérito Indefinido

Czasownik „ir” (iść, chodzić) jest nieregularny. W dialogu pojawia się w Pretérito Indefinido – mowa jest tam o sytuacji, która miała miejsce w przeszłości i została zakończona (Borja poszedł na imprezę). W tym czasie przeszłym odmiana „ir” po hiszpańsku jest następująca:

 

Liczba pojedyncza Liczba mnoga
I osoba fui fuimos
II osoba fuiste fuisteis
III osoba fue fueron

W czasie Pretérito Indefinido czasowniki „ir” i „ser” odmieniają się tak samo (mają identyczne formy).

 

Odmiana czasownika nieregularnego „tener”

Odmiana czasownika „tener” w hiszpańskim czasie teraźniejszym wygląda następująco:

Liczba pojedyncza Liczba mnoga
I osoba tengo tenemos
II osoba tienes tenéis
III osoba tiene tienen

 

Odmiana czasownika nieregularnego „encontrarse”

Odmiana czasownika „encontrase” po hiszpańsku jest nieco bardziej skomplikowana. Ten czasownik jest nie tylko nieregularny, ale także zwrotny, dlatego trzeba pamiętać także o odmianie zaimka „się”.

„Encontranse” w czasie teraźniejszym odmienia się następująco:

 

Liczba pojedyncza Liczba mnoga
I osoba me encuentro nos encontramos
II osoba te encuentras os encontrais
III osoba se encuentra se encuentran

 

Przy okazji warto zapamiętać, że czasownik „encontrarse” ma dwa znaczenia w hiszpańskim: może oznaczać „czuć się”, ale także „znajdować się” (np. w jakimś pomieszczeniu).

 

Que czy qué, donde czy dónde – z akcentem czy bez?

Słówka: „que” i „donde” wyglądają i brzmią bardzo podobnie do „qué” i „dónde”. Pamiętaj jednak, że jest ważna różnica między „que” i „qué” oraz „donde” i „dónde”.
Jeśli te słowa znajdują się w pytaniu, zawsze używasz wersji z akcentem. Jeśli chcesz na coś wskazać, odpowiednia będzie wersja bez akcentu.

Przykłady:
¿Qué te duele? – Co Cię boli?
Lo que siempre – To co zawsze
¿Dónde está mi coche? – Gdzie jest mój samochód?
Vamos donde hay música – Idziemy tam, gdzie jest muzyka

W tej lekcji hiszpańskiego nauczyłeś się tworzyć tryb rozkazujący. W przypadku czasowników regularnych to bardzo proste – wystarczy zamienić końcówkę wyrazu. Większą trudność mogą Ci natomiast sprawić hiszpańskie czasowniki nieregularne z tej lekcji. Nauczenie się ich odmiany wymaga nieco wysiłku, ale na pewno Ci się to uda! Z tej lekcji hiszpańskiego warto zapamiętać także praktyczne zwroty, dzięki którym wskażesz, co Ci dolega i z jakim problemem przychodzisz do lekarza.