Dzisiaj poznamy jeden z najpopularniejszych czasów przeszłych w hiszpańskim czyli Pretérito Indefinido. Dowiesz się, jak go używać i jak odmieniać w nim czasowniki.
A skoro o czasownikach mowa… Mamy dla Ciebie także kilka praktycznych przykładów na wykorzystanie jednego z nich, „hacer”. Dowiesz się również, jak powiedzieć po hiszpańsku „jak się nazywasz” czy „lubię, podoba mi się”.
Zacznijmy, jak zawsze, od nagrania. Najpierw wysłuchaj go i następnie przeczytaj tłumaczenie najważniejszych słówek.
La oveja negra – czarna owca
Hace mucho mucho tiempo había una oveja negra. La oveja se llamaba Agis y era una oveja muy amable. Le gustaba comer hierba, dormir y hablar con otros animales.
Un día Agis encontró un ratón pequeño. „¿Cómo te llamas?” – preguntó Agis. Pero el ratoncito no respondió. „¿Tienes hambre?” – dijo la oveja. El ratón giró su cabeza a la izquierda y a la derecha. Agis intentó otra vez: „¿Quizá tienes sed?” El ratón giró su cabecita arriba y abajo. „Entiendo” – respondió Agis – „¡Entonces vamos! Yo sé dónde hay agua.”. Y la oveja con el ratón fueron a beber.
ZOBACZ TŁUMACZENIE
Lekcja jedenasta:
Dawno, dawno temu żyła sobie czarna owca. Owca nazywała się Agis i była bardzo dobrą owcą. Lubił jeść trawę, spać i rozmawiać z innymi zwierzętami.
Pewnego dnia Agis znalazł małą mysz. „Jak masz na imię?” – zapytał Agis. Ale mała mysz nie odpowiedziała. „Czy jesteś głodny?” – powiedziała owca. Mysz obracała głowę w lewo i prawo. Agis spróbował ponownie: „Może jesteś spragniony?” Mysz kręciła swoją małą główką w górę i w dół. „Rozumiem” – odpowiedział Agis – „No to jedziemy! Wiem, gdzie jest woda. A owca z myszą poszła pić.
Słówka:
| JĘZYK HISZPAŃSKI | JĘZYK POLSKI |
|---|---|
| hace mucho mucho tiempo | dawno dawno temu |
| había | była sobie (Pretérito Imperfecto czasownika „haber”) |
| una oveja | owca |
| negra | czarna |
| muy | bardzo |
| amable | uprzejma |
| le gustaba | lubiła, podobało się jej |
| dormir | spać |
| hablar | rozmawiać |
| otros | inne |
| un animal | zwierzę |
| un día | pewnego dnia |
| encontrar | spotkać |
| un ratón | mysz |
| pequeño(-a) | mały(-a) |
| ¿Cómo te llamas? | jak się nazywasz? |
| preguntar | pytać |
| pero | jednak |
| un ratoncito | myszka (zdrobnienie od „ratón”) |
| responder | odpowiadać |
| ¿Tienes hambre? | jesteś głodna? |
| decir | mowić |
| girar | kręcić |
| la cabeza | głowa |
| la izquierda | w lewo |
| la derecha | w prawo |
| intentar | próbować |
| otra vez | jeszcze raz |
| quizá | może |
| ¿Quizá tienes sed? | jesteś spragniona? |
| la cabezita | główka (zdrobnienie od „cabeza”) |
| arriba | w górę |
| abajo | w dół |
| entender | rozumieć |
| entonces | więc |
Pretérito Indefinido – czas przeszły prosty w hiszpańskim
Zwróć uwagę na czasowniki w opowiadaniu. Mają one dwie funkcje – służą do określania zdarzeń, które miały miejsce dawno temu i trwały przez dłuższy lub krótszy czas. Jeśli chcemy powiedzieć „była sobie owca”, użyjemy hiszpańskiego czasu przeszłego niedokonanego, czyli Pretérito Imperfecto. Czasownik „hay” (dla przypomnienia – po hiszpańsku „być, istnieć”) w tym czasie ma formę „había”.
Czas Pretérito Imperfecto nie zawsze będzie jednak pasował do kontekstu. W opowiadaniu mowa jest również o zdarzeniach, które trwały krótko i były jednorazowe. Jednym z nich jest spotkanie owcy z myszą i rozmowa dwóch zwierząt. Opowiadając tę historię, mówimy, że owca spotkała mysz, zapytała o imię, mysz jej odpowiedziała itd. – jak widzisz, również w języku polskim te czasowniki mają postać dokonaną.
Pamiętaj, że w takich sytuacjach należy użyć czasu przeszłego prostego (dokonanego) – w hiszpańskim nazywa się on Pretérito Indefinido.
Kiedy używamy czasu Pretérito Indefinido, czyli czasu przeszłego prostego w hiszpańskim? Czas Pretérito Indefinido używamy do opisywania zakończonych czynności w przeszłości, które miały miejsce w konkretnym momencie. Używa się go także do opisywania serii następujących po sobie zdarzeń.
Odmiana czasowników w czasie Pretérito Indefinido w hiszpańskim
Odmiana czasowników w czasie Pretérito Indefinido jest równie prosta jak w czasie przeszłym niedokonanym. Polega jedynie na zamianie końcówek – są one różne w zależności od grupy, do której należy czasownik.
Koniugacja I (czasowniki zakończone na -ar): -é, -aste, -ó, -amos, -asteis, -aron
Koniugacja II i III (czasowniki zakończone na -er oraz -ir): -í, -iste, -ió, -imos, -isteis, -ieron
Przeanalizuj odmianę czasowników w czasie przeszłym prostym na przykładach:
Koniugacja I – fumar – palić
| LICZBA POJEDYNCZA | ODMIANA | LICZBA MNOGA | ODMIANA |
|---|---|---|---|
| yo | fumé | nosotros/as | fumamos |
| tú | fumaste | vosotros | fumasteis |
| él/ella/usted | fumó | ellos/ellas/ustedes | fumaron |
Koniugacja II – beber – pić
| LICZBA POJEDYNCZA | ODMIANA | LICZBA MNOGA | ODMIANA |
|---|---|---|---|
| yo | bebí | nosotros/as | bebimos |
| tú | bebiste | vosotros | bebisteis |
| él/ella/usted | bebió | ellos/ellas/ustedes | bebieron |
Koniugacja III – vivir – żyć
| LICZBA POJEDYNCZA | ODMIANA | LICZBA MNOGA | ODMIANA |
|---|---|---|---|
| yo | viví | nosotros/as | vivimos |
| tú | viviste | vosotros | vivisteis |
| él/ella/usted | vivió | ellos/ellas/ustedes | vivieron |
Dodatkowo, warto znać kilka słówek pomocniczych dla czasu Pretérito Indefinido: ayer – wczoraj, anteayer – przedwczoraj lub el mes pasad0 – w zeszłym miesiącu. Jak wygląda odmiana czasowników nieregularnych w tym czasie? Sprawdzisz w tym wpisie na blogu.
Czasownik „hacer” – odmiana i przydatne określenia
Z pewnością, Hacer w hiszpańskim to bardzo ważny czasownik. Warto go poznać i zapamiętać z kilku powodów. Występując samodzielnie, oznacza po hiszpańsku „robić”. Często pojawia się także w specjalnych konstrukcjach wyrazowych i wówczas ma inne znaczenie. Te konstrukcje to:
- „hacer” + określenie czasu;
- „hacer” + określenie czasu + „que”;
- „hacer” + określenie pogody.
Co oznaczają te połączenia?
„Hace + określenie czasu”
Jak powiedzieć „dawno temu” po hiszpańsku? Służy do tego konstrukcja „hace” (forma 3. osoby liczby pojedynczej) + „mucho tiempo”. Połączenie „hace” + tydzień, miesiąc itp. będzie oznaczało „X czasu temu”:
- hace mucho tiempo había una oveja – dawno temu była sobie owca
- hace un mes tenía un accidente – miesiąc temu miałem wypadek
„Hace” + określenie czasu + „que”
Za pomocą tej konstrukcji możemy powiedzieć, że coś się dzieje od jakiegoś czasi:
- hace poco tiempo que él no bebe – on od niedawna nie pije
- hace una semana que no fumo – od tygodnia nie palę (mija tydzień, od kiedy nie palę)
„Hace” + określenie pogody
Takiej konstrukcji używa się, by opisywać różne stany pogodowe:
- hace buen/mal tiempo – jest ładna/brzydka pogoda
- hace calor/frío – jest upał/zimno
Czasownik „gustar” w hiszpańskim
„Gustar” to po hiszpańsku „lubić” lub „podobać się”. Odmiana „gustar” jest łatwa (czasownik należy do I koniugacji), kłopot może za to sprawiać użycie odpowiedniego zaimka osobowego. W zdaniach, w których orzeczeniem jest „gustar”, często opuszcza się podmiot. Nie jest on konieczny, gdyż to, komu podoba się dany przedmiot czy osoba, wynika z zaimka (podoba się mnie, tobie itp.).
Na Przykład:
me gusta comer – Lubię jeść.
A él/ella le gusta la tortilla – On/ona lubi tortillę.
Należy pamiętać, że zaimek musi się zgadzać (w osobie i liczbie) z osobą której się podoba dana rzecz lub osoba, natomiast sam czasownik musi się zgadzać (również w osobie i liczbie) z osobą lub rzeczą która się podoba:
Me gustas. – Podobasz mi się.
Zdrobnienia w języku hiszpańskim
Tworzenie zdrobnień w hiszpańskim jest bardzo łatwe, dlatego często pojawiają się one w mowie potocznej. Znajdziesz je również w dzisiejszej lekcji, gdzie dzięki odpowiedniej końcówce wyraz „mysz” staje się wyrazem „myszka”.
Jak tworzy się zdrobnienia w hiszpańskim? Przeważnie odbywa się to poprzez dodanie końcówki:
- -ito/ita,
- -cito/cita,
- -illo/illa
- lub -cillo/cilla.
Przykłady zdrobnień w hiszpańskim:
ratón – ratoncito
cabeza – cabecita
hombre – hombrecito
Pretérito Indefinido – podsumowanie
Podsumowując, Dzisiejsza lekcja była pełna nowych zagadnień. Poznałeś, także nowy czas przeszły w hiszpańskim, Pretérito Indefinido, znasz już różnicę pomiędzy tym czasem a Pretérito Imperfecto. Wiesz już także, jak powiedzieć po hiszpańsku, że coś lub ktoś Ci się podoba, że coś wydarzyło się jakiś czas temu. Znasz konstrukcje z czasownikiem „hacer” i zasady tworzenia zdrobnień w hiszpańskim. Dobra robota!