Jak powiedzieć po hiszpańsku „dawno dawno temu” i jak mówić o czymś, co trwało krótko w przeszłości? Służy do tego czas przeszły prosty (dokonany), Pretérito Indefinido. Dziś dowiesz się, jak go używać i jak odmieniać w nim hiszpańskie czasowniki.
A skoro o czasownikach mowa… Mamy dla Ciebie także kilka praktycznych przykładów na wykorzystanie jednego z nich, „hacer”. Dowiesz się również, jak powiedzieć po hiszpańsku „jak się nazywasz” czy „lubię, podoba mi się”.
Zaczniemy, jak zawsze, od nagrania. Wysłuchaj go i przeczytaj tłumaczenie najważniejszych słówek.

La oveja negra – Czarna owca

Hace mucho mucho tiempo había una oveja negra. La oveja se llamaba Agis y era una oveja muy amable. Le gustaba comer hierba, dormir y hablar con otros animales.

Un día Agis encontró un ratón pequeño. „¿Cómo te llamas?” – preguntó Agis. Pero el ratoncito no respondió. „¿Tienes hambre?” – dijo la oveja. El ratón giró su cabeza a la izquierda y a la derecha. Agis intentó otra vez: „¿Quizá tienes sed?” El ratón giró su cabecita arriba y abajo. „Entiendo” – respondió Agis – „¡Entonces vamos! Yo sé dónde hay agua.”. Y la oveja con el ratón fueron a beber.

ZOBACZ TŁUMACZENIE

Lekcja jedenasta:
Dawno, dawno temu żyła sobie czarna owca. Owca nazywała się Agis i była bardzo dobrą owcą. Lubił jeść trawę, spać i rozmawiać z innymi zwierzętami.

Pewnego dnia Agis znalazł małą mysz. „Jak masz na imię?” – zapytał Agis. Ale mała mysz nie odpowiedziała. „Czy jesteś głodny?” – powiedziała owca. Mysz obracała głowę w lewo i prawo. Agis spróbował ponownie: „Może jesteś spragniony?” Mysz kręciła swoją małą główką w górę i w dół. „Rozumiem” – odpowiedział Agis – „No to jedziemy! Wiem, gdzie jest woda. A owca z myszą poszła pić.

Słówka:

JĘZYK HISZPAŃSKIJĘZYK POLSKI
hace mucho mucho tiempodawno dawno temu
habíabyła sobie (Pretérito Imperfecto czasownika „haber”)
una ovejaowca
negraczarna
muybardzo
amableuprzejma
le gustabalubiła, podobało się jej
dormirspać
hablarrozmawiać
otrosinne
un animalzwierzę
un díapewnego dnia
encontrarspotkać
un ratónmysz
pequeño(-a)mały(-a)
¿Cómo te llamas?jak się nazywasz?
preguntarpytać
perojednak
un ratoncitomyszka (zdrobnienie od „ratón”)
responderodpowiadać
¿Tienes hambre?jesteś głodna?
decirmowić
girarkręcić
la cabezagłowa
la izquierdaw lewo
la derechaw prawo
intentarpróbować
otra vezjeszcze raz
quizámoże
¿Quizá tienes sed?jesteś spragniona?
la cabezitagłówka (zdrobnienie od „cabeza”)
arribaw górę
abajow dół
entenderrozumieć
entonceswięc

Pretérito Indefinido – czas przeszły prosty w hiszpańskim

Zwróć uwagę na czasowniki w opowiadaniu. Mają one dwie funkcje – służą do określania zdarzeń, które miały miejsce dawno temu i trwały przez dłuższy lub krótszy czas. Jeśli chcemy powiedzieć „była sobie owca”, użyjemy hiszpańskiego czasu przeszłego niedokonanego, czyli Pretérito Imperfecto. Czasownik „hay” (dla przypomnienia – po hiszpańsku „być, istnieć”) w tym czasie ma formę „habia”.
Czas Pretérito Imperfecto nie zawsze będzie jednak pasował do kontekstu. W opowiadaniu mowa jest również o zdarzeniach, które trwały krótko i były jednorazowe. Jednym z nich jest spotkanie owcy z myszą i rozmowa dwóch zwierząt. Opowiadając tę historię, mówimy, że owca spotkała mysz, zapytała o imię, mysz jej odpowiedziała itd. – jak widzisz, również w języku polskim te czasowniki mają postać dokonaną. Pamiętaj, że w takich sytuacjach należy użyć czasu przeszłego prostego (dokonanego) – w hiszpańskim nazywa się on Pretérito Indefinido.
Kiedy używamy czasu Pretérito Indefinido, czyli czasu przeszłego prostego w hiszpańskim? Podsumujmy: chodzi o krótkie zdarzenia, które miały miejsce dawno temu. Jak dawno? Tu mają znaczenie przede wszystkim odczucia osoby mówiącej – możesz użyć czasu przeszłego prostego (dokonanego) wtedy, gdy chcesz podkreślić duży odstęp czasowy pomiędzy zdarzeniem a teraźniejszością.

Odmiana czasowników w czasie Pretérito Indefinido w hiszpańskim

Odmiana czasowników w czasie Pretérito Indefinido jest równie prosta jak w czasie przeszłym niedokonanym. Polega jedynie na zamianie końcówek – są one różne w zależności od grupy, do której należy czasownik.

Koniugacja I (czasowniki zakończone na -ar): -é, -aste, -ó, -amos, -asteis, -aron

Koniugacja II i III (czasowniki zakończone na -er oraz -ir): -í, -iste, -ió, -imos, -isteis, -ieron

Przeanalizuj odmianę czasowników w czasie przeszłym prostym na przykładach:

Koniugacja I – fumar – palić

LICZBA POJEDYNCZAODMIANALICZBA MNOGAODMIANA
yofumabanosotros/asfumábamos
fumabasvosotrosfumabais
él/ella/ustedfumabaellos/ellas/ustedesfumaban

Koniugacja II – beber – pić

LICZBA POJEDYNCZAODMIANALICZBA MNOGAODMIANA
yobebínosotros/asbebimos
bebistevosotrosbebisteis
él/ella/ustedbebellos/ellas/ustedesbebieron

Koniugacja III – vivir – żyć

LICZBA POJEDYNCZAODMIANALICZBA MNOGAODMIANA
yovivínosotros/asvivimos
vivistevosotrosvivisteis
él/ella/ustedvivellos/ellas/ustedesvivieron

Czasownik „hacer” – odmiana i przydatne określenia

„Hacer” w hiszpańskim to bardzo ważny czasownik. Warto go poznać i zapamiętać z kilku powodów. Występując samodzielnie, oznacza po hiszpańsku „robić”. Często pojawia się także w specjalnych konstrukcjach wyrazowych i wówczas ma inne znaczenie. Te konstrukcje to:

  • „hacer” + określenie czasu;
  • „hacer” + określenie czasu + „que”;
  • „hacer” + określenie pogody.

Co oznaczają te połączenia?

„Hace + określenie czasu”

Jak powiedzieć „dawno temu” po hiszpańsku? Służy do tego konstrukcja „hace” (forma 3. osoby liczby pojedynczej) + „mucho tiempo”. Połączenie „hace” + tydzień, miesiąc itp. będzie oznaczało „X czasu temu”:

  • hace mucho tiempo había una oveja – dawno temu była sobie owca
  • hace un mes tenía un accidente – miesiąc temu miałem wypadek

„Hace” + określenie czasu + „que”

Za pomocą tej konstrukcji możemy powiedzieć, że coś się dzieje od jakiegoś czasi:

  • hace poco tiempo que él no bebe – on od niedawna nie pije
  • hace una semana que no fumo – od tygodnia nie palę (mija tydzień, od kiedy nie palę)

„Hace” + określenie pogody

Takiej konstrukcji używa się, by opisywać różne stany pogodowe:

  • hace buen/mal tiempo – jest ładna/brzydka pogoda
  • hace lluvia/nieve – pada deszcz/śnieg
  • hace calor/frío – jest upał/zimno

Czasownik „gustar” w hiszpańskim

„Gustar” to po hiszpańsku „lubić” lub „podobać się”. Odmiana „gustar” jest łatwa (czasownik należy do I koniugacji), kłopot może za to sprawiać użycie odpowiedniego zaimka osobowego. W zdaniach, w których orzeczeniem jest „gustar”, często opuszcza się podmiot. Nie jest on konieczny, gdyż to, komu podoba się dany przedmiot czy osoba, wynika z zaimka (podoba się mnie, tobie itp.).

Przykłady:
(A mí) me gusta comer – Lubię jeść.
(A ti) te gustan los gatos – Podobają ci się te koty.
(A él/ella) le gusta la tortilla – On/ona lubi tortillę.

A mí y a ti nos gustaron los viajes – Mnie i tobie spodobały się podróże
(A vosotros) os gustó la cabra – Spodobała się wam ta koza
A Francisco y a Julio les gusta beber. – Francisco i Julio lubią pić.

Należy pamiętać, że zaimek musi się zgadzać (w osobie i liczbie) z osobą której się podoba dana rzecz lub osoba, natomiast sam czasownik musi się zgadzać (również w osobie i liczbie) z osobą lub rzeczą która się podoba:

Me gustas. – Podobasz mi się.
¿Le gustamos a Juan? – Podobamy się Juan’owi?

Zdrobnienia w języku hiszpańskim

Tworzenie zdrobnień w hiszpańskim jest bardzo łatwe, dlatego często pojawiają się one w mowie potocznej. Znajdziesz je również w dzisiejszej lekcji, gdzie dzięki odpowiedniej końcówce wyraz „mysz” staje się wyrazem „myszka”.

Jak tworzy się zdrobnienia w hiszpańskim? Przeważnie odbywa się to poprzez dodanie końcówki:

  • -ito/ita,
  • -cito/cita,
  • -illo/illa
  • lub -cillo/cilla.

Przykłady zdrobnień w hiszpańskim:
ratón – ratoncito
cabeza – cabecita
hombre – hombrecito

Dzisiejsza lekcja była pełna nowych zagadnień. Poznałeś nowy czas przeszły w hiszpańskim, Pretérito Indefinido, znasz już różnicę pomiędzy tym czasem a Pretérito Imperfecto. Wiesz już także, jak powiedzieć po hiszpańsku, że coś lub ktoś Ci się podoba, że coś wydarzyło się jakiś czas temu. Znasz konstrukcje z czasownikiem „hacer” i zasady tworzenia zdrobnień w hiszpańskim. Dobra robota!