Pretérito Indefinido – czas przeszły dokonany w hiszpańskim. Zastosowania czasownika „hacer”

Jak powiedzieć po hiszpańsku „dawno dawno temu” i jak mówić o czymś, co trwało krótko w przeszłości? Służy do tego czas przeszły prosty (dokonany), Pretérito Indefinido. Dziś dowiesz się, jak go używać i jak odmieniać w nim hiszpańskie czasowniki.
A skoro o czasownikach mowa… Mamy dla Ciebie także kilka praktycznych przykładów na wykorzystanie jednego z nich, „hacer”. Dowiesz się również, jak powiedzieć po hiszpańsku „jak się nazywasz” czy „lubię, podoba mi się”.
Zaczniemy, jak zawsze, od nagrania. Wysłuchaj go i przeczytaj tłumaczenie najważniejszych słówek.

 

La oveja negra – Czarna owca

Hace mucho mucho tiempo había una oveja negra. La oveja se llamaba Agis y era una oveja muy amable. Le gustaba comer hierba, dormir y hablar con otros animales.

Un día Agis encontró un ratón pequeño. „¿Cómo te llamas?” – preguntó Agis. Pero el ratoncito no respondió. „¿Tienes hambre?” – dijo la oveja. El ratón giró su cabeza a la izquierda y a la derecha. Agis intentó otra vez: „¿Quizá tienes sed?” El ratón giró su cabecita arriba y abajo. „Entiendo” – respondió Agis – „¡Entonces vamos! Yo sé dónde hay agua.”. Y la oveja con el ratón fueron a beber.

Wyświetl tłumaczenie
Lekcja jedenasta:
Dawno, dawno temu żyła sobie czarna owca. Owca nazywała się Agis i była bardzo dobrą owcą. Lubił jeść trawę, spać i rozmawiać z innymi zwierzętami.

Pewnego dnia Agis znalazł małą mysz. „Jak masz na imię?” – zapytał Agis. Ale mała mysz nie odpowiedziała. „Czy jesteś głodny?” – powiedziała owca. Mysz obracała głowę w lewo i prawo. Agis spróbował ponownie: „Może jesteś spragniony?” Mysz kręciła swoją małą główką w górę i w dół. „Rozumiem” – odpowiedział Agis – „No to jedziemy! Wiem, gdzie jest woda. A owca z myszą poszła pić.

Słówka:

  • hace mucho mucho tiempo – dawno dawno temu
  • había – była sobie (Pretérito Imperfecto czasownika „haber”)
  • una oveja – owca
  • negra – czarna
  • muy – bardzo
  • amable – uprzejma
  • le gustaba – lubiła, podobało się jej
  • dormir – spać
  • hablar – rozmawiać
  • otros – inne
  • un animal – zwierzę
  • un día – pewnego dnia
  • encontrar – spotkać
  • un ratón – mysz
  • pequeño(-a) – mały(-a)
  • ¿Cómo te llamas? – jak się nazywasz?
  • preguntar – pytać
  • pero – jednak

 

  • un ratoncito – myszka (zdrobnienie od „ratón”)
  • responder – odpowiadać
  • ¿Tienes hambre? – jesteś głodna?
  • decir – mowić
  • girar – kręcić
  • la cabeza – głowa
  • a la izquierda – w lewo
  • a la derecha – w prawo
  • intentar – próbować
  • otra vez – jeszcze raz
  • quizá – może
  • ¿Quizá tienes sed? – jesteś spragniona?
  • la cabezita – główka (zdrobnienie od „cabeza”)
  • arriba – w górę
  • abajo – w dół
  • entender – rozumieć
  • entonces – więc

Pretérito Indefinido – czas przeszły prosty w hiszpańskim

Zwróć uwagę na czasowniki w opowiadaniu. Mają one dwie funkcje – służą do określania zdarzeń, które miały miejsce dawno temu i trwały przez dłuższy lub krótszy czas. Jeśli chcemy powiedzieć „była sobie owca”, użyjemy hiszpańskiego czasu przeszłego niedokonanego, czyli Pretérito Imperfecto. Czasownik „hay” (dla przypomnienia – po hiszpańsku „być, istnieć”) w tym czasie ma formę „habia”.
Czas Pretérito Imperfecto nie zawsze będzie jednak pasował do kontekstu. W opowiadaniu mowa jest również o zdarzeniach, które trwały krótko i były jednorazowe. Jednym z nich jest spotkanie owcy z myszą i rozmowa dwóch zwierząt. Opowiadając tę historię, mówimy, że owca spotkała mysz, zapytała o imię, mysz jej odpowiedziała itd. – jak widzisz, również w języku polskim te czasowniki mają postać dokonaną. Pamiętaj, że w takich sytuacjach należy użyć czasu przeszłego prostego (dokonanego) – w hiszpańskim nazywa się on Pretérito Indefinido.
Kiedy używamy czasu Pretérito Indefinido, czyli czasu przeszłego prostego w hiszpańskim? Podsumujmy: chodzi o krótkie zdarzenia, które miały miejsce dawno temu. Jak dawno? Tu mają znaczenie przede wszystkim odczucia osoby mówiącej – możesz użyć czasu przeszłego prostego (dokonanego) wtedy, gdy chcesz podkreślić duży odstęp czasowy pomiędzy zdarzeniem a teraźniejszością.

Odmiana czasowników w czasie Pretérito Indefinido w hiszpańskim

Odmiana czasowników w czasie Pretérito Indefinido jest równie prosta jak w czasie przeszłym niedokonanym. Polega jedynie na zamianie końcówek – są one różne w zależności od grupy, do której należy czasownik.

Koniugacja I (czasowniki zakończone na -ar): -é, -aste, -ó, -amos, -asteis, -aron

Koniugacja II i III (czasowniki zakończone na -er oraz -ir): -í, -iste, -ió, -imos, -isteis, -ieron

Przeanalizuj odmianę czasowników w czasie przeszłym prostym na przykładach:

Koniugacja I

fumar – palić

Koniugacja II

beber – pić

Koniugacja III

vivir – żyć

fumé

fumaste

fumó

fumamos

fumasteis

fumaron

bebí

bebiste

beb

bebimos

bebisteis

bebieron

viví

viviste

viv

vivimos

vivisteis

vivieron

 

Czasownik „hacer” – odmiana i przydatne określenia

„Hacer” w hiszpańskim to bardzo ważny czasownik. Warto go poznać i zapamiętać z kilku powodów. Występując samodzielnie, oznacza po hiszpańsku „robić”. Często pojawia się także w specjalnych konstrukcjach wyrazowych i wówczas ma inne znaczenie. Te konstrukcje to:

    • „hacer” + określenie czasu;
    • „hacer” + określenie czasu + „que”;
    • „hacer” + określenie pogody.

Co oznaczają te połączenia?

„Hace + określenie czasu”

Jak powiedzieć „dawno temu” po hiszpańsku? Służy do tego konstrukcja „hace” (forma 3. osoby liczby pojedynczej) + „mucho tiempo”. Połączenie „hace” + tydzień, miesiąc itp. będzie oznaczało „X czasu temu”:

    • hace mucho tiempo había una oveja – dawno temu była sobie owca
    • hace un mes tenía un accidente – miesiąc temu miałem wypadek

„Hace” + określenie czasu + „que”

Za pomocą tej konstrukcji możemy powiedzieć, że coś się dzieje od jakiegoś czasi:

    • hace poco tiempo que él no bebe – on od niedawna nie pije
    • hace una semana que no fumo – od tygodnia nie palę (mija tydzień, od kiedy nie palę)

„Hace” + określenie pogody

Takiej konstrukcji używa się, by opisywać różne stany pogodowe:

    • hace buen/mal tiempo – jest ładna/brzydka pogoda
    • hace lluvia/nieve – pada deszcz/śnieg
    • hace calor/frío – jest upał/zimno

 

Czasownik „gustar” w hiszpańskim

„Gustar” to po hiszpańsku „lubić” lub „podobać się”. Odmiana „gustar” jest łatwa (czasownik należy do I koniugacji), kłopot może za to sprawiać użycie odpowiedniego zaimka osobowego. W zdaniach, w których orzeczeniem jest „gustar”, często opuszcza się podmiot. Nie jest on konieczny, gdyż to, komu podoba się dany przedmiot czy osoba, wynika z zaimka (podoba się mnie, tobie itp.).

Przykłady:
(A mí) me gusta comer – Lubię jeść.
(A ti) te gustan los gatos – Podobają ci się te koty.
(A él/ella) le gusta la tortilla – On/ona lubi tortillę.

A mí y a ti nos gustaron los viajes – Mnie i tobie spodobały się podróże
(A vosotros) os gustó la cabra – Spodobała się wam ta koza
A Francisco y a Julio les gusta beber. – Francisco i Julio lubią pić.

Należy pamiętać, że zaimek musi się zgadzać (w osobie i liczbie) z osobą której się podoba dana rzecz lub osoba, natomiast sam czasownik musi się zgadzać (również w osobie i liczbie) z osobą lub rzeczą która się podoba:

Me gustas. – Podobasz mi się.
¿Le gustamos a Juan? – Podobamy się Juan’owi?

 

Zdrobnienia w języku hiszpańskim

Tworzenie zdrobnień w hiszpańskim jest bardzo łatwe, dlatego często pojawiają się one w mowie potocznej. Znajdziesz je również w dzisiejszej lekcji, gdzie dzięki odpowiedniej końcówce wyraz „mysz” staje się wyrazem „myszka”.

Jak tworzy się zdrobnienia w hiszpańskim? Przeważnie odbywa się to poprzez dodanie końcówki:

    • -ito/ita,
    • -cito/cita,
    • -illo/illa
    • lub -cillo/cilla.

Przykłady zdrobnień w hiszpańskim:
ratón – ratoncito
cabeza – cabecita
hombre – hombrecito

Dzisiejsza lekcja była pełna nowych zagadnień. Poznałeś nowy czas przeszły w hiszpańskim, Pretérito Indefinido, znasz już różnicę pomiędzy tym czasem a Pretérito Imperfecto. Wiesz już także, jak powiedzieć po hiszpańsku, że coś lub ktoś Ci się podoba, że coś wydarzyło się jakiś czas temu. Znasz konstrukcje z czasownikiem „hacer” i zasady tworzenia zdrobnień w hiszpańskim. Dobra robota!