Dzisiaj po raz pierwszy zetkniesz się z czasem przeszłym. To właściwie jeden z wielu – bo mamy aż cztery czasy przeszłe w języku hiszpańskim. Pretérito Imperfecto przyda Ci się do mówienia o sytuacjach rutynowych w przeszłości – tak jak w nagraniu „Cuando era niño – Kiedy byłem dzieckiem”. Posłuchaj i spróbuj zauważyć czasowniki występujące w czasie przeszłym Pretérito Imperfecto:
Cuando era niño pasaba las vacaciones de verano en casa de mis bisabuelos. Mis bisabuelos vivían en el campo. Cada día me levantaba muy temprano e iba al prado para tomar el sol. Después ayudaba a mis bisabuelos en sus trabajos: ordeñaba las vacas, alimentaba las gallinas y limpiaba la casa. Durante las noches miraba al cielo y a las estrellas.
Ahora mis bisabuelos ya no viven en el campo – están muertos. Pero yo sigo mirando al cielo y a las estrellas por las noches.
ZOBACZ TŁUMACZENIE
Lekcja dziewiąta:
Kiedy byłem dzieckiem, wakacje spędzałem w domu moich pradziadków. Na wsi mieszkali moi pradziadkowie. Codziennie wstawałem bardzo wcześnie i szedłem na łąkę, żeby się opalać. Później pomagałem moim pradziadkom w pracy: doiłem krowy, karmiłem kurczaki i sprzątałem dom. Wieczorem patrzył na niebo i gwiazdy.
Teraz moi pradziadkowie nie mieszkają już na wsi – nie żyją. Ale nocą wciąż patrzę na niebo i gwiazdy.
Słówka:
| JĘZYK HISZPAŃSKI | JĘZYK POLSKI |
|---|---|
| cuando | kiedy |
| era | byłem / byłam (forma czasownika „ser”) |
| un niño | dziecko |
| pasaba | tu: spędzałem (od pasar: spędzać) |
| las vacaciones | wakacje |
| verano | lato |
| la casa | dom |
| bisabuelos | pradziadkowie |
| el campo | tu: wieś |
| cada | każdy |
| muy | bardzo |
| temprano | wcześnie |
| e | i |
| el prado | łąka |
| para | żeby |
| tomar el sol | opalać się |
| después | potem |
| ayudar | pomagać |
| en | w |
| trabajo | praca |
| ordeñar | doić |
| la vaca | krowa |
| alimentar | karmić |
| la gallina | kura |
| limpiar | czyścić |
| durante | podczas |
| la noche | noc |
| mirar | patrzeć |
| el cielo | niebo |
| la estrella | gwiazda |
| ahora | teraz |
| ya | już |
| muerto | zmarli (w znaczeniu rzeczownika) |
| pero | ale |
| sigo | kontynuuję, nie przestaję (forma czasownika „seguir”) |
| por las noches | nocami |
Pretérito Imperfecto – czas przeszły niedokonany w hiszpańskim
Pretérito Imperfecto, czyli czasu przeszłego niedokonanego używamy w hiszpańskim w określonych przypadkach – gdy mówimy o czymś, co działo się dawno temu i trwało przez długi czas (czynności powtarzające się, rutyny w przeszłości). Użyjemy tego czasu również do opisywania osób, miejsc czy sytuacji z przeszłości. Jakie są jeszcze zastosowania oraz słówka pomocnicze czasu Pretérito Imperfecto? Dowiesz się z tego wpisu na blogu.
Nagranie, którego słuchałeś przed chwilą, jest dobrym przykładem użycia czasu Pretérito Imperfecto. Możesz łatwo rozpoznać, że mowa o sytuacji, która miała miejsce dawno – wskazówką jest określenie „cuando era niño”, czyli „kiedy byłem dzieckiem”. Możemy założyć, że mówiący jest obecnie osobą dorosłą, która wspomina czasy dzieciństwa. W takim przypadku użycie czasu przeszłego niedokonanego będzie całkowicie uzasadnione.
Pretérito Imperfecto – odmiana czasowników
Hiszpańskie czasowniki odmienia się w czasie przeszłym niedokonanym dość łatwo. Wyjątki w Pretérito Imperfecto są pojedyncze – odmiana większości wyrazów odbywa się według tego samego schematu, w zależności od koniugacji. Aby czasownik miał formę czasu przeszłego niedokonanego, wystarczy zamienić jego końcówkę na inną, odpowiednią dla danej osoby i liczby.
W przypadku czasowników pierwszej koniugacji (czyli tych zakończonych na -ar) będą to końcówki:
- -aba – dla 1. osoby liczby pojedynczej (ja);
- -abas – dla 2. osoby liczby pojedynczej (ty);
- -aba – dla 3. osoby liczby pojedynczej (on/ona);
- -ábamos – dla 1. osoby liczby mnogiej (my);
- -abais – dla 2. osoby liczby mnogiej (wy);
- -aban – dla 3. osoby liczby mnogiej (oni/one).
W przypadku czasowników drugiej i trzeciej koniugacji (zakończonych na -er oraz -ir) końcówki są następujące:
- -ía – dla 1. osoby liczby pojedynczej (ja);
- -ías – dla 2. osoby liczby pojedynczej (ty);
- -ía – dla 3. osoby liczby pojedynczej (on/ona);
- -íamos – dla 1. osoby liczby mnogiej (my);
- -íais – dla 2. osoby liczby mnogiej (wy);
- -ían – dla 3. osoby liczby mnogiej (oni/one).
Jak odmienia się czasowniki w czasie przeszłym w hiszpańskim? Wyjaśnimy to na przykładzie:
Koniugacja I – czasownik fumar (palić)
| LICZBA POJEDYNCZA | ODMIANA | LICZBA MNOGA | ODMIANA |
|---|---|---|---|
| yo | fumaba | nosotros/as | fumábamos |
| tú | fumabas | vosotros | fumabais |
| él/ella/usted | fumaba | ellos/ellas/ustedes | fumaban |
Koniugacja II – czasownik beber (pić)
| LICZBA POJEDYNCZA | ODMIANA | LICZBA MNOGA | ODMIANA |
|---|---|---|---|
| yo | bebía | nosotros/as | bebíamos |
| tú | bebías | vosotros | bebíais |
| él/ella/usted | bebía | ellos/ellas/ustedes | bebían |
Koniugacja III – czasownik vivir (żyć)
| LICZBA POJEDYNCZA | ODMIANA | LICZBA MNOGA | ODMIANA |
|---|---|---|---|
| yo | vivía | nosotros/as | vivíamos |
| tú | vivías | vosotros | vivíais |
| él/ella/usted | vivía | ellos/ellas/ustedes | vivían |
„I” po hiszpańsku: „y” czy „e”?
Polski spójnik „i” tłumaczymy na hiszpański „y” (znaczenie i wymowa w obu językach jest identyczna). Jeśli jednak spójnik „y” miałby się znajdować przed słowem zaczynającym się od „i” (na przykład „iba”), wtedy zastępuje się go spójnikiem„e”:
Spójnika „y” można użyć np. przed takimi wyrazami:
- bisabuela y bisabuelo – prababcia i pradziadek
- alimentaba y limpiaba – karmiłem i czyściłem
- invierno y verano – zima i lato
Ale już nie przed takimi – tu zastępuje go „e”:
- verano e invierno – lato i zima
- me levantaba e iba – wstawałem i chodziłem
Zasada ta odnosi się też do słów zaczynających się od „hi”, n.p.:
- padres e hijos – ojcowie i synowie
Takiej zamiany dokonuje się ze względu na wymowę – trudno byłoby płynnie wymówić jednocześnie „y” i początek wyrazu zaczynającego się od „i”.
Znasz już pierwszy czas przeszły w hiszpańskim. To Pretérito Imperfecto, dzięki któremu będziesz mógł opowiadać o wydarzeniach z przeszłości – takich, które trwały przez dłuższy czas. Odmiana czasowników w Pretérito Imperfecto jest całkiem prosta, prawda?